Pivara u trećem sokaku u Kraljevu

Staro Kraljevo, prizemljuše sa ćeramidama, ulice prave sa turskom kaldrmom, ćepenci i dućani, male zanatske radnje i brojne kafane, ostalo je u sećanju najstarijih meštana i u po kojoj sačuvanoj i dosta retkoj fotografiji minulog vremena.

Neposredno pred Drugi svetski rat samo u užem centru grada, oko Trga, bilo je devetnaest kafana. Najpoznatiji je bio hotel „Pariz“, kasnije „Jugoslavija“, pa „Beograd“, ali i one male: „Kujna Vardar“, „Imperijal“, „Klefiš“, „Balkan“, „Zlatan Prag“, kao i poznata „Evropa“. Kod Blaža Savića uz kafu i rakiju okupljali su se trgovci i u slobodnom vremenu igrali domine, u „Zadužbinu“ su najčešće navraćale zanatlije, kod „Muse“ gurmani, a odmah tu na sadašnjem uglu Miloša Velikog i Hajduk Veljkove, poput „palate“ od jednog sprata, dominirao je hotel „Nacional“. Bilo je to novije zdanje koje su držali braća Luković sa ocem Lukom, pa su tu obično odsedali prolaznici i po koji viđeniji gost.

Mnogo godina ranije, prema sećanju Rada Bunjaka i kazivanju njegovog dede Živka, na tom istom mestu nalazila se krajem XIX i početkom XX veka kafana sa neobičnim imenom „Čija nije bila – čija biti neće“. Točila se domaća pića, šljivovica, ljuta, domaće vino i pivo u kriglama. Piva nije uvek bilo u kafanama, jer je zapregama dovoženo u buradima iz tada daleke Jagodine.

Ali, u tom starom Kraljevu sa par hiljada stanovnika krajem XIX veka živeo je jedan stranac. Po narodnosti Čehoslovak, čijeg imena se niko ne seća, a nema ni podataka odakle je došao i zbog čega se nastanio u Kraljevu. Stanovao je u „Trećem sokaku“ (sada je to ulica Heroja Maričića). U to vreme ulice u Kraljevu nisu imale svoje nazive. Počev od centra, pa u pravcu železničke stanice, nazivane su po rednom broju kako su pravljene: Prvi sokak (ulica Cara Lazara danas), Drugi sokak (ulica Cara Dušana), Treći sokak, Četvrti sokak (ulica Jug Bogdanova), itd.

I u Trećem sokaku nikla je prva kraljevačka „fabrika“ piva. Niska kuća, oblepljena blatom, sa dva prozora koja su gledala na ulicu, obična taraba i visok bor, a pozadi prostrano dvorište iz čijeg se zadnjeg kraja ulazilo u podrum koji je podsećao na pravi frižider.

Taj Čehoslovak, koji je tu stanovao, verovatno je bio majstor u spravljanju piva. Podrum je iskoristio za radionicu, a prethodno je procenio da je voda sa ibarske pumpe zvana „ibrovača“ izvanredna za spravljanje piva. Prionuo je na posao i u dogovoru sa kraljevačkim kafedžijama obezbedio plasman svog proizvoda. Pivo je točio u burad i slao ga po čaršiji. Tada se nije znalo za flaširanje, pa se pivo pilo iz čaša. Jednom nedeljno, obično za za vreme nekog svečanog ručka po kućama, pivo se iz kafana donosilo u bokalima ili nekim drugim sudovima.

Prema pričanjima starijih Kraljevčana, bilo je to izvrsno pivo „i da u životu lepše pivo nisu pili“. Nema podataka koliko je godina ova „fabrika“ radila, kada se ugasila i šta je bilo sa njenim vlasnikom.

Kafana „Čija nije bila – čija biti neće“ u to vreme je bila na glasu po dobroj kuhinji. Imala je stalne abonente koji su se ovde svakodnevno hranili. To je bilo ono malo činovnika (neoženjenih ljudi) i nekoliko oficira koji su bili na službi u artiljerijskom puku u Kraljevu. Među njima i tadašnji potporučnik Radomir Putnik, kasnije proslavljeni vojvoda i veliki strateg u Prvom svetskom ratu.

Iz knjige „Staro Kraljevo“ Dragoljuba Obradovića Kondisa

Redakcija infokraljevo.com
Redakcija

Ostavite odgovor