Spomenik kulture: Novakovića kuća u Kraljevu

Iz kuće u ulici Cara Dušana 37 više se ne čuje zvuk klavira. Slobodan Novaković, nekada korepetitor u ovdašnjoj Muzičkoj školi, bio je prinuđen da se iz svoje kuće, ozbiljno oštećene u zemljotresu 2010. godine, preseli, kažu, u iznajmljeni stan u susedstvu.

Vlada je 28. novembra 2015. godine Novakovića kući u Kraljevu dala status spomenika kulture. Novca za njenu sanaciju nema, no dobro bi bilo da gradski inženjeri, za sada, sačine makar popis i predračun neophodnih radova pa da se sa poslom krene po redosledu hitnosti i kada budžetske prilike dozvole.

Godine 1928. naslednici Jovana Novakovića, poznatog kraljevačkog zemljoposednika, trgovca i predsednika opštine u dva mandata, na mestu stare porodične kuće podigli su novo, za ono vreme moderno zdanje. Ulica u kojoj se nalazi, Cara Dušana, nosi isto ime koje je dobila još u XIX veku. A, Jovan Novaković bio je predsednik karanovačke opštine daleke 1858 – 1856. i potom 1860. godine.

Novakovića kuća, 1928. godina

Kuća Novakovića reprezentativni je primer gradske arhitekture i značajno obeležje starog Kraljeva. Uz to poseduje i istorijski značaj kao stecište kulturnih, političkih i umetničkih krugova koji su unapredili život Kraljeva između dva svetska rata.

Na arhitektonsko rešenje, izgled i oblikovanje kuće svakako je uticala arhitektura brojnih vila iz obližnje Vrnjačke Banje. Ona se, po nameni prostorija, obradi fasada i visinama sastoji iz tri celine. Prema ulici je okrenut reprezentativni deo sa salonima u prizemlju i sobama sa balkonima, na spratu. Ka unutrašnjem delu dvorišta smeštene su kuhinja, trpezarija i perionica, ispod kojih su podrumske prostorije. Treću celinu čini veliki stepenišni prostor sa ulazom. Glavni ulaz u zdanje je iz dvorišta sa jugoistočne strane, sa jednokrakim kamenim stepeništem i ogradom od kovanog gvožđa.

Pažnju su nekada privlačile fasade kuće ukrašene plitkom reljefnom dekorativnom plastikom izvedenom u malteru. Takođe i uglovi kuće uokvireni plitkim horizontalno izdeljenim pilastrima (niski ukrasni trbušasti stubići) na čijim vrhovima se nalaze ukrasi u obliku medaljona uokvirenog valutama i floralnim motivima sa dve šembrane (kamene gredice) koje se spuštaju niz pilastre. Pojas koji obuhvata tavanski prostor i deo sprata, do visine prozora na fasadi je vertikalno kaneliran (ukrašen vertikalnim žlebovima) i završava se lajsnom sačinjenom od horizontalno postavljenih slova S. Bogato profilisan krovni venac sa detaljima jajaste kime (stilizovani listovi), prati liniju izlomljenog krova kojeg oživljavaju dva polukružna tavanska prozora različitih dimenzija. Ukrasi oko prozora su u obliku geometrijskih figura (pravougaonika, kruga). Ograde na terasi okrenutoj prema ulici, kao i na terasi u prizemlju dvorišne strane, izvedene su od kovanog gvožđa sa ukrasima u vidu geometrijskih figura. Na lođi i balkonu dvorišne strane zdanja je ograda sa balusterima (lepo izraćen potporni stubić).

Novakovića kuća – pogled iz dvorišta
Redakcija infokraljevo.com
Redakcija

Ostavite odgovor