Kafana „ Burence “ beše „Kod srpskog Kralja“

Istorija popularne kraljevačke kafane „ Burence “ započinje pre devedeset godina. O njoj je pouzdano i lepo pisao Milan Matijević u knjizi „Kraljevačke kafane“ iz koje je, uz neznatna skraćenja, preuzet tekst koji sledi.

*

– Na uglu ulica Hajduk Veljkove i Obilićeve nalazila se kafana „Kod srpskog Kralja”. Nju je 1926. godine sazidao Simić Radosav. On je u Kraljevo došao iz Vitkovca. U početku je služio kod kraljevačkih trgovaca koji su se bavili izvozom stoke. Čuvao je trgovcima otkupljenu stoku po okolnim pašnjacima, čistio štale, kosio travu i radio druge pomoćne poslove. Kad je zaradio pare kupio je plac u Kraljevu 1920. godine…

– Na uglu placa koji izlazi na ulice Hajduk Veljkovu i Obilićevu Radosav je 1926. godine sagradio kafanu kojoj je dao ime „Kod srpskog Kralja”. Kafana je sazidana kao prizemna zgrada sa lepom fasadom, visokim krovom i vratima na samom uglu zgrade. Ispod kafane je bio veliki podrum. Uz kafanu je bio sazidan stan za porodicu kafedžije, a u dvorištu je bio bunar sa električnom pumpom za vodu.

Radosav nije imao dece pa je uzeo bratanca svoje žene Stajke – Đurđa Tešića, čiji je otac poginuo u Prvom svetskom ratu, da mu pomaže u vođenju kafane. Radosav je umro 1936. godine, a Đurđe je nastavio da radi sa kafanom.

Burence

U periodu pred II svetski rat kafana je bila posećena i dobro radila. Imala je ćevabdžinicu, poznatu po svojim specijalitetima koje je spremao Mileta Balšić, i dobru kuhinju. Kafanu su najviše posećivali oficiri iz obližnje artiljerijske kasarne, zatim železničari, radnici Fabrike vagona i Favrike aviona. U kafanu su rado navraćali ruski emigranti i održavali svoje zabave. Đurđe je veći deo ugostiteljskih usluga davao na veresiju, o čemu je vodio posebnu knjigu…

– Pored pojedinaca piće na veresiju je uzimao i Rimokatolički župni ured koji se nalazio preko puta kafane u sklopu katoličke crkve. Najviše je kupovano vino u balonima i ljuta rakija.

Za vreme letnjih dana ispred kafane su iznošeni stolovi i postavljani u dva reda na široke trotoare. Tu su gosti uz hladno „Sarajevsko pivo” provodili prijatne večernje sate.

U to vreme kafana je imala i radio sa zvučnicima što je stvaralo prijatnu atmosferu u kafani i privlačilo veći broj gostiju da slušaju muziku i vesti.

Pored ugostiteljske delatnosti Đurđe se bavio trgovinom pića. U dvorištu kafane imao je ozidan kazan sa velikom tabarkom u kome se tokom cele godine pekla rakija. Đurđe je bio poznat po dobroj rakiji “Nanovači” koju je spravljao od lekovite trave nane. Iz poslovne evidencije vidi se da je Đurđe rakiju točio u balone od 5 litara, davao putujućem železničkom osoblju koje je rakiju prenosilo za Kosovo, Metohiju i Skoplje i tamo je prodavalo. Đurđe je takođe vršio i otkup vina i izvozio ga u Italiju…

– Dolaskom nemačke okupatorske vojske 1941. godine kafana je rekvirirana, tj. oduzeta za stanovanje Nemaca. Posle kraćeg vremena Nemci su otišli i kafana je nastavila da radi pod istim imenom. Đurđa su kao uglednog i poznatog kafedžiju Nemci uhapsili sa mnogim Kraljevčanima, odveli u lager Fabrike vagona i streljali 1941. godine. Sa kafanom su nastavili da rade tetka Stojka i Đurđeva supruga Roksanda. Kafana „Kod srpskog kralja” radila je do nacionalizacije 1948. godine, nakon čega prelazi u državno vlasništvo. Kao nacionalizovana, kafana je korišćena za podoficirsku vojnu menzu. U ovoj menzi Roksanda je radila kao kuvarica. Nakon izvršene nacionalizacije kafane, inventar (stolice, stolovi, aparat za točenje piva i posuđe) je preuzelo Narodno ugostiteljsko preduzueće „Stolovi” – Kraljevo. Ostala sredstva, bačve i burad ukupne zapremine 30.289 litara po zapisniku od 24. decembra 1948 godine preuzelo je Zemaljsko preduzeće za promet voćem, povrćem i alkoholnim pićima „Rudnik” Čačak – poslovnica Kraljevo.

Burence

Zgrada kafane „Kod srpskog Kralja” i danas postoji. U njoj je smeštena kafana „ Burence ” koja posluje u sastavu Ugostiteljsko – turističkog preduzeća „Srbija” iz Kraljeva.

*

Gospodin Matijević u svojoj knjizi navodi da su kafane „Kod srpskog Kralja“ i „Novi Sad“ (koja se nalazila na uglu Hadži Milentijeve i Rajićeve ulice-sadašnje Dimitrija Tucovića i Oktobarskih žrtava) po odobrenju Sreskog načelnika iz 1939. godine mogle da rade do 2 sata noću kako bi putnicima na železničkoj stanici bile na usluzi. Tada se govorilo da kafane rade dok poslednji voz ne ode.

Nije nam poznato da li sadašnji vlasnici kafane „ Burence “, nakon privatizacije UTP „Srbija“, razmišljaju o vraćanju imena „Kod srpskog Kralja“, ali kafanu „ Burence “ su sa ukusom renovirali, tako da ona, sa jednom od najlepših malih bašta, privlači veliki broj uglavnom mlađih Kraljevčana koji uživaju u kafanskoj atmosferi „kariranog stoljnjaka“, dobroj hrani i „klasičnoj“ narodnoj muzici Dragana Krdže, Belog Nišlije, našeg Belog…

Redakcija infokraljevo.com
Redakcija

Ostavite odgovor