Hotel Pariz – I deo

U centru Kraljeva, na uglu Trga Srpskih ratnika i ulice Milana Toplice nalazi se impozantna zgrada hotela Pariz. Sazidana je u XIX veku. Zgradu su započeli da zidaju kraljevački trgovci, braća Kneževići, Nikola i Božidar. U toku gradnje novac je uložio i Mijat Radovanović, trgovac drvetom. Zgrada je završena oko 1881. godine. Kada je osnovana banka Prva kraljevska akcinarska štedionica 1885. godine ortaci su založili zgradu kao svoj osnivački ulog. Od tada je Pariz postao vlasništvo banke. Zgrada hotela je zidana na sprat. U prizemlju, u prednjem delu zgrade, bio je smešten restoran, a u zadnjem delu, prema ulici Milana Toplice, bile su prostorije štedionice. Na spratu su bile hotelske sobe. Ulaz u restoran sa lepim hrastovim masivnim vratima je bio na samom uglu zgrade. Iznad ulaznih vrata nalazio se balkon sa ogradom od kovanog gvožđa. Ulaz u hotelske sobe je bio iz ulice Milana Toplice.

Zgrada hotela imala je lepu fasadu i bila je ukras centra Kraljeva. Kraljevska akcionarska štedionica je na svojim akcijama u desnom uglu kao svoj simbol postavila sliku hotela Pariz.

Štedionica je hotel izdavala u arendu kraljevačkim kafedžijama. Prednost u zakupu hotela imali su akcionari štedionice. Pamti se da je hotel 1903. godine držao Milan Jovičić. Te godine Pariz je dobio električno osvetljenje iz centrale Radovanović – Knežević. Milan 1909. godine prelazi u Beograd i tamo nastavlja da se bavi ugostiteljstvom. Od Milana Jovičića hotel preuzima Joca Stojadinović, koji se posle kraćeg vremena,1914. godine, seli za Novi Sad. Posle njega hotel preuzima Milan Todosijević sa bratom Dimitrijem. Pošto su Todosijevići zapali u finansijske teškoće, banka im otkazuje zakup 1930. godine. Posle ovog banka nudi hotel u zakup Milanu Jovičiću, kafedžiji i trgovcu iz Kraljeva, jednom od jačih akcionara štedionice. On uzima hotel u zakup 1931. godine pod uslovom da ga banka dogradi i renovira.

pariz

Hotel je više puta renoviran. Najveće adaptacije su izršene 1920. i 1931. godine. Prvo su 1920. godine zazidana ulazna vrata na uglu i otvorena nova prema tadašnjoj pijaci, između trećeg i petog prozora. Početkom 1931. godine izvršena je dogradnja hotela u delu prema ulici Milana Toplice u kome je smešten bioskop, a na spratu su sazidane nove sobe. Na zgradi je pet prozora prema pijaci zamenjeno sa dva velika izloga. Preuređene su postojeće i izgrađene nove sobe. Posle završene dogradnje i adaptacije hotel je imao 20 modernih soba za goste. Svaka soba bila je okrečena u drugačijoj boji i opremljena modernim, savremenim nameštajem i inventarom. Dogradnja i adaptacija hotela trajala je skoro dve godine, posle čega je hotel Pariz bio visoko rangiran među kraljevačkim hotelima, kao i među hotelima u susednim varošima. Imao je prvu kategoriju.

Nakon završene dogradnje Milan Jovičić je dobio dozvolu od Kraljevske Banske uprave Moravske banovine, broj 19959 od 2o. novembra 1933. godine da može obavljati ugostiteljsku radnju . Povodom početka rada renoviranog hotela objavljen je oglas u novinama Kraljevski Glasnik od 21. decembra 1933. godine.

U renoviranom hotelu je bilo zaposleno 17 radnika: 4 konobara, 2 pikola (treći konobar), 2 šankera, šef kuhinje, kuvar, 2 kafe kuvara, portir, londiner (hotelski momak) 2 sobarice, vešerka i 3 radnika. Plate zaposlenih su bile solidne. Na primer, 1933. godine konobar je imao 600, pikolo 450, šef kujne 900 dinara i hranu.

Hotel je bio opremljen prvoklasnim inventarom i opremom. Escajg je kupovan od firme Berdolf iz Austrije, porcelansko posuđe je u kompletu kupovano u Češkoj. Šporet je pravljen kod Goldnera iz Subotice. Hotel je imao instaliran hladnjak sa ledom, pumpe za pivo, električnu rasvetu sa lusterima. U sastavu hotela Jovičići su imali ledaru u Obilićevoj ulici, u kojoj je moglo da se smesti 650 tona leda. Zimi je led vađen iz Morave i Grdičkih bara, dovožen u ledaru u kojoj je čuvan za hotelske potrebe u letnje dane. Led su vadili i prevozili do ledare seljaci iz Grdice: Vule, Bane, Boža i Milutin Milošević, Milovanović i Lešević i Blagoje Matović iz Bogutovca.

Milan Jovičić, trgovac, industrijalac, hotelijer, predsednik opštine, oko 1930.
Milan Jovičić, trgovac, industrijalac, hotelijer, predsednik opštine, oko 1930.

U hotelu su spravljana jela domaće kujne i pečenja, a kasnije i jela iz francuske kuhinje. Dobra kuhinja privlačila je veliki broj abonenata. Tu su se hranili visoki državni činovnici i vojna lica, među njima i Pavle Filipović, komandant Vojnotehničkog zavoda, Većeslav Dujšin, direktor Fabrike aviona, Gec Josip, inženjer, Pero Nikoljačić obaveštajni oficir i drugi.

Hotelski smeštaj koristili su mnogi poslovni ljudi, trgovci, stručnjaci i drugi koji su često telegrafski rezervisali sobe. U hotelu su odsedali trgovci koji su preko dana obilazili okolne varoši, a uveče se vraćali u hotel na odmor i prenoćište. Kraljevački trgovci su svoje poslovne partnere, trgovačke putnike dovodili u Pariz na poslovne razgovore i da sklopljen posao zaliiju dobrim pićem. U hotelu su rado odsedali trgovci iz Grčke, Austrije i drugih zemalja. Trgovci iz Grčke su otkupljivali ogrevno drvo, trupce i rezanu građu, a trgovci iz Austrije su vršili otkup šljive, jabuke i voćne pulpe. Strani trgovci su stanovali u hotelu po više dana i meseci, sve dok traje kampanja otkupa. Neki poslovni ljudi su u hotelu stanovali po više meseci, kao Miša zvani Šmol, zastupnik istoimene fabrike za proizvodnju paste za obuću iz Zagreba. U hotelu su stanovali Svetozar Đaković, vlasnik kraljevačke ciglane, Rafailović, vlasnik rudnika Tavnik i njegov inženjer Zvonko.

Hotel je bio popularno sastajalište mnogih poznatih Kraljevčana koji su tu razgovarali o politici, prepričavali taze vesti i čaršijske događaje. U restoranu hotela Pariz najčešće su navraćali: Steva Knežević, Boka Crvčanin, Avram Ilić, Milan Nešović, Mile Kaličanin i mnogi drugi.

Cene su bile više nego u drugim kafanama. Dok je u ostalim kafanama kafa bila 1 dinar, u Parizu je bila, 1,5 dinar. I pored toga hotel je imao svoje stalne posetioce: trgovce, visoke činovnike, lekare, zanatlije. U hotel su nedeljom posle izlaska iz crkve, navraćali kraljevački trgovci na kafu, pivo i paštete. Hotel je bio poznat po tome što je svaki stalni kraljevački gost imao svoju šoljicu za kafu iz koje je služen. Svake Nove godine stalni gosti su dobijali novu šoljicu za crnu kafu i tom prilikom davali su bakšiš kelneru.

U restoranu hotela je početkom 1936. godine, među prvima u Kraljevu, postavljen veliki radio aparat marke Blaupunkt oko koga su se okupljali gosti da čuju vesti.

Tu je takođe bio smešten bilijar sa 9 rupa. Oko bilijara su se okupljali najpoznatiji kraljevački igrači bilijara. Brojni kibiceri pratili su igre Mite Simonovića i zubara Milenka Milutinovića, najpoznatijih igrača bilijara u to vreme.

Hotel je bio omiljeno sastajalište i ljubitelja kartanja. Pamte se poker partije između Marića, činovnika Bogavčeve banke, Milana Vuletića, šustera i Dragana Jelisijevića, trgovca zvanog Beograđanin.

Milan Matijević

Ostavite odgovor